Sterren en beren

Verschillende zijkanten

De zwarte beertjes zijn in de loop der jaren flink veranderd. Dat geldt voor de verhalen, voor de voorkanten en achterkanten, maar ook zeker voor de rug van de zwartje beertjes. Hieronder is geprobeerd een kleine impressie te geven van de veranderingen. Compleet is het zeker niet, er wordt namelijk nogal eens afgeweken van de standaard. Consequentie in stijl is niet Bruna's sterkste kant. Daarom heb ik me beperkt tot de veranderingen in het beertje en de nummering.

De rug van de beertjes

De eerste beertjes hebben een zwarte rug en geen rugnummer. Het bekende beertje prijkt al vanaf nummer 1 op de voorkant, maar nog niet op de rug. Al snel verschijnt het nummer op de rug. Het is echter niet zo dat tot aan een bepaald nummer de beertjes niet genummerd zijn en vanaf daar wel. Dat komt omdat de boeken misschien wel op opeen volgend nummer gepland werden, maar niet uitgegeven. Zo is er lang over gedaan om nummer 52/53 - De geschiedenis van de wereld uitgegeven te krijgen, bijvoorbeeld omdat er veel correcties nodig waren. Dit is de reden waarom dit beertje geen ongenummerde versie kent, terwijl volgende nummers nog wel ongenummerd zijn. Beertje nummer 207/208 - Vandaag 6 is het hoogste ongenummerde beertje. De consistente stijl van een zwarte rug met dikke gekleurde letters is al na ongeveer 20 nummers losgelaten. Een consistente stijl van ruggen is daarna ook nooit meer in de serie te bewonderen.

De volgende verandering, in 1959, is de introductie van het beertje - oude stijl - op de rug . In 1963 krijgt ditzelfde beertje een nieuw jasje: de lijnen worden wat strakker en het beertje krijgt een mond. Met deze verandering is het symbool van de beertjes volmaakt. Het zal niet meer veranderen.

De invoering van de sterretjes eind 1963 heeft voor veel hoofdbrekens gezorgd. Beertjes werden uitgerust met 0 tot 3 sterretjes boven het beertje. De hoofdbrekense zaten niet zozeer bij de uitgever, maar wel bij de verzamelaars. Wat betekenen deze sterretjes toch? Een populaire mening was dat het het genre aangaf. Maar hierop waren zoveel uitzonderingen, dat dat niet logisch leek. Een andere optie was dat het een kwaliteitsmerk was. Maar wat betekende geen sterren dan? Slechte kwaliteit? Ook niet logisch. Uiteindelijk was het Rinus Daane die het raadsel oploste: het bleek een prijscode te zijn. 0 of 1 ster betekende normale prijs, 2 sterren betekende de dubbele prijs en 3 sterren driemaal de normale prijs. Het systeem van de sterretjes werd in 1971 nog even kort veranderd in een system van 1 of meerdere beertjes, maar dat bleek geen lang leven beschoren. In 1972 waren zowel de extra beren als de sterretjes verdwenen.

In de volgende jaren gebeurt er niet zoveel met de rug. Wat wel steeds meer voorkomt is dat de illustratie van de voorkant doorloopt op de rug. Vanaf 1980 wordt het genre op de rug ingevoerd. Dit stond al jaren op de achterkant, maar nu dus ook op de rug. In de jaren 90, als DTP technieken steeds normaler worden, krijgen de beertjes een steeds 'glossier' uitstraling.

Als de beertjes 50 jaar bestaan, in 2005, krijgen de beertjes een flinke verandering van uiterlijk. De beertjes en het nummer verschuiven naar het midden van de rug en daarbij wordt het beertje groter. De boeken worden op deze manier duidelijk herkenbaar als beertje. Volgens sommigen om de serie, met hulp van de sterke naam uit het verleden, van de afgrond te redden. Alle nieuwe beertjes worden volgens deze stijl uitgegeven.