Havank onder de loep

Hoe echt zijn de Havank voorkanten?

Met veel dank aan Rinus Daane voor alle informatie op deze pagina.

Schaduw

Het Schaduw mannetje

Het Schaduw-mannetje is wellicht een van Dick Bruna's beroemdste en bekendste creaties. Er bestaan al gauw zo地 125 verschillende Havank/Havank-Terpstra omslagen in de zwarte beertjes over een tijdsperiode van 1955 t/m 1981. Daarvan hebben zo地 110 een Schaduw-mannetje op de voorkant. Zonder twijfel is het mannetje de creatie van Dick, maar geldt dat ook voor de omslagen, die hij volgens het colofon allemaal ontworpen heeft? Of wel: Hoe Dick-echt is het mannetje en zijn de omslagen?

Het mannetje deed zijn intrede in 1960 en in 1964 verscheen uiteindelijk het laatste manuscript van Havank als beertje. De Schaduw is geboren als Frans mannetje met een Frans alpinopetje op. Alle omslagen met het mannetje tot en met 1964 vertonen dan ook een Franse Schaduw, tenzij het hoofddeksel gewijzigd werd ter reflectie van de titel. Je zet een bruidegom geen alpinopetje op! Alle omslagen tot die tijd zijn anders, met betrekking tot compositie of het mannetje zelf en zitten vol details die de beeldvorming van de titel ondersteunen en versterken. Toch zit er een merkwaardige omslag tussen die reeks en wel in 1963: De cycloop.

Zwart beertje 139 - De cycloop


1958 - Echt 1963 - ? 1978 - Vals

De 1958 uitgave is gesigneerd en toont een typische Dick omslag: een zonnig strand met een kereltje op een scooter. In 1963 verschijnt dan een ongesigneerde omslag met een Schaduw-mannetje. Dat mannetje is zeker een ontwerp van Dick, maar de rest van de omslag? Er is geen relatie met de titel, dat kan ook moeilijk want De cycloop is het enige boek van Havank waar de Schaduw helemaal niet in voorkomt. Waarom dan wel een omslag met een Schaduw-mannetje? Er bestaat dus gerede twijfel of dit wel een echte Dick omslag is. Er zijn veel meer voorbeelden van ongesigneerde omslagen uit 1963, waarover gerede twijfel bestaat of die wel van Dick zijn, hoewel dat wel in het colofon staat. Maar dat is een ander verhaal. De 1978 uitgave is ook niet gesigneerd, en die is duidelijk vals!

In verband hiermee doemt er een ander chronologisch probleem op m.b.t. de omslagen van Dick. De cycloop was het twaalfde boek van Havank uit 1941. De eerste 10 zijn uitgegeven in de periode 1935-1939 door A.W. Bruna in de Silvere-serie. Want in die eerste boeken speelde de Schaduw maar een zeer bescheiden rol. Pas in het elfde boek De Schaduw grijpt in uit 1940 neemt de Schaduw de hoofdrol over van Silvere. Wat voor invloed heeft dat gehad op de omslagen van Dick voor de herdrukken in de Zwarte Beertjes?

Silvere 1: Zwart beertje 227 - Het mysterie van St. Eustache


1959 - Echt 1981 - Vals

Op de 1959 uitgave met de omslag van Dick ontbreekt iedere verwijzing naar de Schaduw en de titel is ook nooit herdrukt met het Schaduw mannetje, totdat er in 1981 een ongesigneerde en duidelijk valse herdruk verschijnt.

Silvere 2: Zwart beertje 228 - Het raadsel van de drie gestalten


1959 - Echt 1968 - Echt 1971 - Vals 1980 - Vals

Deze titel is ook nooit door Dick herontworpen met een Schaduw mannetje. Wel is in 1968 de kleurstelling van die gesigneerde uitgave uit 1959 veranderd. De 1971 uitgave is ook gesigneerd en laat weliswaar drie Schaduw-mannetjes zien, maar het zijn de verkeerde: Chez Loulou ligt niet Engeland. De mannetjes horen een alpinopetje op te hebben (zie ook verderop). Over de ongesigneerde 1980 uitgave kunnen we kort zijn, net zo vals als de 1971 uitgave.

Silvere 3: Zwart beertje 138 - Het spookslot aan de Loire


1958 - Echt 1968 - Vals 1975 - Vals 1980 - Vals

Het Schaduw-mannetje deed zijn intrede in 1960. De gesigneerde omslag uit 1958 is tot 1963 herdrukt. Waarom heeft Dick die niet eerder herontworpen? Ook hier was de hoofdpersoon inspecteur Silvere. De Schaduw speelde maar een zeer bescheiden rol in dat boek. De zwarte kat met de groene ogen en de sinistere achtergrond is dus een perfecte beeldende weergave van de titel. Toch komt er dan in 1968 wel een herdruk, ook gesigneerd en nu wel met Schaduw-mannetje. En ja, er is iets wat lijkt op een bos op de achtergrond. Maar wat heeft dat mannetje met de titel te maken? Wat heeft een Engelse zakenman met een dossier onder z地 arm te maken met een Frans spookslot. Kortom, waar slaat dit op? En zeven jaar later in 1975, ook gesigneerd, is ie wat ingezakt en verkeerd ie in roze sferen. Wat heeft dat met een spookslot, Frankrijk, of een Franse inspecteur te maken? Idem voor de ongesigneerde uitgave uit 1980. Echt of namaak? Alle drie namaak dus, ondanks de handtekening van Dick op de 1968 en 1975 uitgave!!

Silvere 4: Zwart beertje 88 - Het probleem van de twee hulzen


1957 - Echt 1978 - Vals

De gesigneerde 1957 versie is tot en met 1973 herdrukt zonder aanpassing met een (onterecht) Schaduw-mannetje. Pas in 1978 verschijnt er een ongesigneerde herdruk met het mannetje: een valse dus!

Silvere 5: Zwart beertje 110 - De man uit de verte


1958 - Echt 1962 - Echt 1970 - Echt 1972 - Vals 1976 - Vals

Ah! Dit verhaal speelt zich af ergens op het strand van een Zuid-Frans kustplaatsje, wil de gesigneerde 1958 uitgave ons doen geloven. Uit de eveneens gesigneerde 1962 uitgave weten we zelfs welk plaatsje: Le Lavandou. Maar de man in de verte ontbreekt nog. Die zien we verschijnen in de gesigneerde uitgave uit 1970. Ergens ver weg op de helling van de heuvels van een Zuid-Frans kustplaatsje loopt een Franse Schaduw met een Zwart Beertje onder z地 arm. Hoe symbolisch, de Schaduw is de coming-man, zijn rol in de boeken van Havank wordt steeds groter. Was dat wellicht de reden waarom Dick de 1962 uitgave herontworpen heeft? Alle drie zijn gesigneerd; en alle drie zijn zeer waarschijnlijk echt. De 1972 uitgave is ook gesigneerd, maar nu staat dat mannetje uit 1970 met dat Zwart Beertje onder de arm op een boek onder de arm van een andere Franse Schaduw. Nou kun je de Schaduw tenminste zien; dat is product promotie. En voorgeval iemand dat beertje op dat boek zou missen, plakken we er nog maar eentje in de rechter bovenhoek. Echt of namaak? Zo vals als wat, ondanks de handtekening. Dit is geen Dick Bruna kwaliteit. Over de 1976 uitgave hebben we het dan maar niet eens meer.

Pas in 1940 verschijnt deel 1 van de Schaduw-serie en vanaf nu is het echt afgedaan met Silvere en eist De Schaduw de hoofdrol voor zich op. Wat deed Dick daarmee?

Schaduw 1: Zwart beertje 276 - De Schaduw grijpt in


1960 - Echt 1968 - Vals 1981 - Vals 2004 - Vals

Zie daar! Op de gesigneerde uitgave uit 1960 wordt de Schaduw geboren. Uiteraard is de Schaduw Frans, want hij werkt tenslotte bij de franse politie, dus heeft hij een frans alpinopetje op. Wat doet dan die engelse zakenman met bolhoed en een boek van Havank onder zijn arm op de gesigneerde omslag uit 1968? Wat moet deze achtergrond en compositie voorstellen? Waar is de symboliek? De 1981 uitgave en dus de heruitgave in 2004 als echte originele Dick Bruna omslag dus ook, slaat helemaal nergens op. Echt of namaak? De 1981 uitgave is sowieso namaak, en 1968 hoogst waarschijnlijk ook!

Maar we zijn nog niet klaar met Silvere!

Silvere 6: Zwart beertje 112 - De N.V. Mateor


1957 - Echt 1962 - ? 1978 - Vals

De 1957 uitgave is een echte Dick, gesigneerd en wel. De 1962 uitgave is ook gesigneerd, maar de Schaduw heeft nu een Engels bolhoedje op. Waarom? De achtergrond geeft ook geen clou. Het is wel een zakenman met een dossier van de N.V. Mateor onder zijn arm. Het mannetje is hoogstwaarschijnlijk wel van Dick, maar toch is er iets vreemds met die omslag met dat mannetje met bolhoed. Het doemt hier voor het eerst op in 1962 dus, maar het staat daar op een voor Dick, voor Havanks, wat ongebruikelijke achtergrond; een foto van een straatje. En dat straatje hebben we vaker gezien. Kijk maar!

1962 - ZB 112 1963 - ZB 613 1963 - ZB 614 1965 - ZB 851

De 1978 uitgave is ongesigneerd en duidelijk vals. De 1962 uitgave is een twijfelgeval.

Silvere 7: Zwart beertje 87 - Er klopt iets niet


1957 - Echt 1962 - Echt 1976 - Vals

De 1957 gesigneerde uitgave is uiteraard van Dick. Ook over de gesigneerde 1962 uitgave kan geen enkele twijfel bestaan: deze omslag zit werkelijk vol symboliek! De Schaduw draagt een Romeinse helm en is ook gekleed als een Romeins soldaat uit vroeger tijden. Het verhaal speelt in Rome. Het logo is geen beertje, maar een wolf met twee pups, Romulus en Remus, de stichters van Rome. Waarom geen beertje? Er klopt iets niet. Hij volgt na Silvere 6 en die had een Schaduw omslag die er niet helemaal koosjer uitzag. Ze zijn beide uitgegeven in 1962, maar het is onmogelijk vast te stellen in welke volgorde de omslagen ontworpen zijn. De ongesigneerde 1976 uitgave is vals.

Silvere 8: Zwart beertje 275 - Vier vreemde vrienden


1960 - Echt 1961 - Echt 1965 - Echt 1978 - Vals

De eerste druk van deze titel in de Zwarte Beertjes verschijnt in 1960. De Schaduw ten voeten uit op een rode achtergrond. Maar waar is de symboliek? Een aantal verzamelaars heeft zich al afgevraagd waarom diezelfde omslag verschenen is met een beertjes opdruk in drie verschillende kleuren. Laten we eens tellen. Er zijn vier kleuren gebruikt op de omslag uit 1960; rood, geel blauw en groen. En in 1965 hebben we dus in totaal; een groen beertje, een geel beertje, een blauw beertje en een rode Schaduw of te wel Vier vreemde vrienden. Alle drie die omslagen zijn dus echt Dick en de verschillende kleuren van het beertje is geen toeval. Dat zijn dus drie verschillende omslagen die een geheel vormen. Iemand die zo geniaal is in ontwerpen, kan dus nooit zo iets betekenisloos als de 1978 uitgave ontworpen hebben.

Silvere 9: Zwart beertje 111 - Hoofden op hol


1958 - Echt 1962 - Echt 1976 - Vals

De gesigneerde 1958 uitgave is sowieso een echte Dick. Ook de 1962 uitgave is gesigneerd en hoewel de symboliek me even ontgaat wijst de plaatsing van de handtekening en het beertje (diagonaal en symmetrisch tegenover elkaar) er op dat deze ook echt van Dick is. Het is de goede franse Schaduw en het plattegrondje zit zo vol relevante details dat het zeker geen foto is, of ergens anders van afkomstig. De ongesigneerde 1976 uitgave is wel vals.

Silvere 10: Zwart beertje 13 - Polka mazurka


1955 - Echt 1961 - Echt 1976 - Vals

De gesigneerde 1955 uitgave is overduidelijk een ontwerp van Dick. Op de omslag van de eveneens gesigneerde uitgave uit 1961 heeft een uiterst tevreden Schaduw het nou echt gemaakt in Parijs; vanaf nu geen Silvere boeken meer!

Schaduw 2: Zwart beertje 240 - 3 dartele doodgravers


1959 - Echt 1980 - Vals

Over de gesigneerde 1959 uitgave kan weinig twijfel bestaan een echte Dick. Hij is nooit door Dick herontworpen met een Schaduw-mannetje. Dat was ook niet nodig, de omslag uit 1959 zei het allemaal al. Over de ongesigneerde 1980 uitgave kan ook weinig twijfel bestaan: vals.

Schaduw 3: Zwart beertje 299 - De Schaduw is terug


1960 - Echt 1979 - Vals

De gesigneerde 1960 uitgave is direct als eerste druk in de Zwarte Beertjes ontworpen. De donkere zon en het Schaduw-mannetje suggereren een dubbele betekenis voor de terugkeer van de Schaduw. Echt dus. Even echt als de ongesigneerde 1979 uitgave vals is. Leuk detail in de 1960 uitgave: Het lettertype van de titel heeft een "schaduw".

Schaduw 4: Zwart beertje 85 - Lijk halfstok


1957 - Echt 1961 - Echt 1972 - Vals 1976 - Vals 1980 - Vals

De gesigneerde 1957 uitgave is ongetwijfeld een echte Dick, maar geen Havank. Dit gesigneerde ontwerp past wel in z地 experimentele periode uit de vroege jaren van de beertjes, maar niet in de Havank reeks. Er is geen enkele relatie met de titel. Die is er duidelijk wel in het gesigneerde herontwerp met mannetje uit 1961. Vanaf 1972 is niets meer gesigneerd en het ontwerp slaat weer nergens op: waar is het lijk en waarom rookt ie nou ineens. Dat hebben we goed gemaakt in 1976, de rook is weg en het lijk is terug. Maar ja, nu weer het verkeerde mannetje. De schaduw, met bolhoed, is opeens weer Engels geworden. Jammer. Ook al staat bij de laatste drie Dick Bruna in het colofon, ze zijn alle drie vals.

Hier houdt in 1948 de Schaduw-serie op. En volgen we verder de chronologische volgorde waarin Havank zijn Schaduw verhalen geschreven heeft.

Zwart beertje 8 - In memoriam de Schaduw


1955 - Echt 1961 - Echt 1971 - Vals 1975 - Vals 1980 - Vals

Allemaal behalve de 1980 uitgave zijn gesigneerd met Dick en overal behalve 1980 is hetzelfde Schaduw-figuurtje als in de originele 1961 uitgave gebruikt. Maar er is een verschil. In de uitgave uit 1961 komt er geen rook uit de sigaar, dat kan ook moeilijk als je dood bent, als engeltje in de hemel. Dick, deed nooit iets per ongeluk. De rook uit de sigaar van de Schaduw heeft een S-vorm, conform het logo wat voor de beertjes door Bruna gebruikt werd voor (gebonden) Havank uitgaven en dit was het eerste deel met dat logo, zoals het staat op de gesigneerde 1955 uitgave. Het feit dat er geen rook meer uit de sigaar komt is uiterst functioneel voor deze titel, want de Schaduw is dood! Dus hoe echt zijn die omslagen uit 1971 & 1975? Heeft iemand het basis ontwerp van Dick geprobeerd te verbeteren? Over 1980 kunnen we hemaal kort zijn. Alles vanaf 1971 is vals.

Zwart beertje 243 - De versierde bedstee


1961 - Echt 1980 - Vals

De gesigneerde 1961 uitgave is uiteraard een echte Dick. Let op de handtekening (recht achter de hak van de achterste voet) en de positie van het beertje (diagonaal daar tegenover). De ongesigneerde 1980 uitgave is uiteraard vals.

Zwart beertje 89 - Schaduw waarom?


1957 - Echt 1962 - Echt 1972 - Vals 1976 - Vals

De 1957 versie is gesigneerd, een echte Dick. De 1962 versie is ook gesigneerd. Kijk, dat is een echte Havank en een echte Dick. Je ziet het hem zich afvragen, waarom? Ondertussen een rookwolk uitstotend van perfect opgelijnde vraagtekens. Dan 1972, die is ook gesigneerd, maar nou is het weer een Engelse zakenman. Vraagt hij zich af hoe z地 aandelen er bij staan in het exemplaar van de Times dat hij in zijn zak heeft? En om er zeker van te zijn dat iedereen weet dat dit een echte Engelsman is voegen we ook nog een paraplu toe. Echt zorgen maakt ie zich niet, kijk maar naar het armetierige rookwolkje. Dick was een meester in het weglaten van onnodige details. Het bolhoedje zegt al dat dit een Engelse Schaduw is, die Times en die paraplu zijn dus volstrekt overbodig. Conclusie deze 1972 omslag is vals. De 1976 versie is ongesigneerd en nu komt er tenminste echte rook uit, hij heeft alleen vergeten om de Times te verwisselen voor een beertje, nou ja alle begin is moeilijk. Uiteraard is deze ook vals.

Zwart beertje 241 - De weduwe in de wilgen


1959 - Echt 1980 - Vals

De gesigneerde 1959 uitgave is nooit door Dick herontworpen met Schaduw-mannetje. Waarom zou ie? Er rijdt een auto weg (hij is van ons heengegaan) rechtstreeks de takken van een treurwilg in. De ongesigneerde 1980 uitgave is uiteraard vals.

Zwart beertje 300 - Deurwaarders delirium


1960 - Echt 1978 - Vals

Op de gesigneerde 1960 uitgave loopt een deurwaarder die zijn hoofd verloren heeft. Echt Dick dus. De ongesigneerde uit 1978 slaat nergens op.

Zwart beertje 400 - Het geheim van de 7de sleutel


1961 - Echt 1979 - Vals

De gesigneerde 1961 versie spreekt voor zich, die is echt. De ongesigneerde uit 1979 ook, die is vals.

Zwart beertje 340 - De verkavelde bruidegom


1960 - Echt 1978 - Vals

Op de gesigneerde 1960 uitgave is de alpinopet vervangen door een hoge zijden, maar dat mag ook wel op je trouwdag! Toch is hij enigszins verkaveld, want hij kijkt nu naar links in plaats van naar rechts. Echt dus. De 1978 uitgave is ongesigneerd en vals.

Zwart beertje 341 - De zwarte pontifex


1960 - Echt 1979 - Vals

De gesigneerde 1960 uitgave is zonder meer een echte Dick, let bijvoorbeeld op de plaatsing van de handtekening en het beertje. De ongesigneerde 1979 uitgave is dat zeker niet, zo vals als wat.

Zwart beertje 474 - Circus Mikkenie


1961 - Echt 1978 - Vals

Er kan weinig twijfel bestaan over de gesigneerde 1961 uitgave: echt. Evenmin over de niet gesigneerde 1978 uitgave: vals.

Zwart beertje 402 - Spaanse pepers


1961 - Echt 1972 - Vals 1975 - Vals 1979 - Vals

In de gesigneerde 1961 uitgave zien we een Schaduw met een Spaans hoedje en de omslag in de primaire kleuren die Dick gebruikte: rood geel en blauw. De handtekening van Dick staat keurig opgelijnd met de hak aan z地 achterste been en het beertje weer keurig diagonaal tegenover de handtekening. In 1972 is hetzelfde mannetje uitgebreid met een aantal degens en een Spaanse reisgids in zijn zak. Een toreador dus, het kleurschema is nu oranje, de kleur van de Spaanse vlag. Waarom? We wisten toch al dat dit verhaal zich in Spanje afspeelde en de Schaduw is nog steeds een Fransman en geen Spaanse toreador. En waarom heb je daar twee degens voor nodig? De handtekening staat nu rechts onder. Op de eveneens gesigneerde 1975 uitgave is de Spaanse reisgids samen met het beertje verdwenen en het kleurschema is nu rose en zwart. Idem als voor de 1975 uitgave van Spookslot aan de Loire. In 1979 is de handtekening verdwenen en ook het mannetje is nu van Spaans Engels geworden. In plaats van degens heeft ie nu een paraplu onder z地 arm. Waar slaat dit op? Kortom, alleen de 1961 uitgave is echt, de rest is vals.

Zwart beertje 401 - Dodemans dollars


1955 - Echt 1961 - Echt 1972 - Vals 1978 - Vals

De greenback verschijnt voor het eerst in 1955 op een stofomslag (geen beertje) van een Havank ontworpen door Dick. Op de gesigneerde 1961 uitgave in de Zwarte Beertjes met Schaduw-mannetje is hij wit. Zo wit als een lijk dus. De belettering is ook wit. Er is nog wat groen zichtbaar in de rook, wijzend naar de groene handtekening van Dick. Dat was allemaal zeker niet per ongeluk. Deze uitgave is dus echt. In 1972 verschijnt er een ongesigneerde heruitgave met hetzelfde mannetje maar nu is de belettering groen. Deze is dus vals, want dat was niet wat Dick bedoelde met zijn ontwerp. De eveneens ongesigneerde uitgave uit 1978 slaat helemaal nergens op en die is dus ook vals, het staat zelfs in het colofon. Omslag: Dick Bruna/R. Pluim.

Zwart beertje 77 - De Schaduw en Co


1957 - Echt 1968 - Echt 1980 - Vals

De 1957 uitgave is niet gesigneerd en ook de naam van Dick staat niet in het colofon. Maar het is zeer waarschijnlijk wel degelijk van Dick, let bijvoorbeeld op de plaatsing van het beertje. Dick Bruna heeft in interviews wel eens aangegeven dat hij soms het beertje of zijn eigen naam wegliet als hij vond dat dit stoorde met het ontwerp. Dit was de eerste Havank die tegelijkertijd zowel in de Zwarte Beertjes en als gebonden uitgave uitkwam. Vermoedelijk hadden beide uitgaven dezelfde omslag. Het kan echter niet exact dezelfde zijn, want op de beertjes uitgave staat een beertjes logo en dat heeft zeker niet gestaan op de gebonden uitgave. Wat dan wel, daar geeft ook de Havank site geen uitsluitsel over. De laatste herdruk in deze vorm was in 1966. Op de gesigneerde 1968 uitgave zien we geheel in overeenstemming met de titel een Engels zakenman met een dossier onder zijn arm met daarachter zijn schaduw of compagnon. Echt dus! In 1980 (ongesigneerd) zien we weer een Engelse zakenman, hij heeft nu zelfs een paraplu erbij, maar nu zonder schaduw of compagnon en met een pocket in z地 zak, tegen een achtergrond die nergens op slaat. Zijn dossier is hij blijkbaar ook kwijt. Namaak dus!

Zwart beertje 185 - 4 schaduwen en 1 spook en Zwart beertje 1706 - Mary Christmas


1959 - Echt 1976 - Vals

Voor de omnibus uit 1959 (alleen in de beertjes) had Dick een gesigneerde typografische oplossing. Deze bundel bevatte namelijk een beschouwing van Havank over het onstaan van een Schaduw verhaal onder de titel Achter de schermen van de poppenkast. Daarnaast waren er drie korte Schaduw verhalen namelijk De antiquair van Montparnasse, De dode hand en Mary Christmas. Daarnaast nog een echt spookverhaal De nachtmis van Wybe van Croningha. Uiteindelijk is deze omnibus in herdruk verschenen zonder de beschouwing van Havank en zonder het spookverhaal, in 1976 onder de titel Mary Christmas met een ongesigneerde dus valse omslag met niet relevant Schaduw-mannetje.

Zwart beertje 732 - Caviaar en cocaine


1959 1959 1959

1964 - Echt 1979 - Vals

Aan deze zit een verhaal vast. Een citaat van de Havank-site van Kees Luykx:
Het 30e verhaal CAVIAAR EN COCAINE verscheen in 1959 buiten de reeksen in een kartonnen uitvoering. De stofomslagen hadden drie vrolijke kleuren gekregen namelijk blauw, groen en rood. Oorspronhelijk zou het boek 鼎ocane, Caviaar & Carlier gaan heten.Uiteraard zijn die omslagen van Dick en dit is voor de allereerste keer dat het Schaduw-mannetje door 電ick gebruikt is!!

In 1964 verschijnt deze titel dan voor het eerst in de Zwarte Beertjes. De gesigneerde omslag laat een Schaduw als kozak zien op een rode achtergrond. Deze is dus echt. Op de ongesigneerde omslag van de herdruk uit 1979 staat er weer een Engelse zakenman ergens op het rode plein. En die is dus vals.

Zwart beertje 865 - Menuet te middernacht


1964 - Echt 1965 - Echt? 1975 - Vals 1980 - Vals

Dit was het laatste bijna volledige manuscript wat Havank geschreven heeft, hij overleed 22 juni 1964. Het is afgemaakt door Pieter Terpstra. Op de omslag van de gesigneerde 1964 uitgave zien we een Schaduw in pandjesjas met een hoge hoed op en een menuet onder zijn arm. Op de achtergrond staat een oud gebouw. Het boek zou eerst Het fantoom van Wroxton Abbey gaan heten. De kleur is grijs, symbolisch voor de nacht, maar ook voor rouw i.v.m. het overlijden van Havank. Dit is een echte Dick. In 1965 verschijnt er dan een herdruk exact hetzelfde maar met een andere kleurstelling. Waarschijnlijk heeft Dick dat niet zo bedoeld. In 1975 verschijnt er dan een ongesigneerde herdruk, weer in grijs, maar zonder de abbey op de achtergrond en het menuet is nu vervangen door een beertje. Die is dus vals. In 1980 verschijn er weer een ongesigneerde en valse herdruk waar de abbey weer terug is, maar de rest geen enkele relatie meer heeft met de titel.

Het wisselen van kleurschema voor overigens identieke omslagen komt wel vaker voor bij de beertjes. Het is momenteel onbekend of dit enige betekenis heeft, anders dan een druk technische. Hier een voorbeeld uit de OSS 117 reeks en een paar voorbeelden uit de Maigrets.

1962 - ZB 537 1970 - ZB 537

1965 - ZB 84 1970 - ZB 84 1965 - ZB 875 1968 - ZB 875 1966 - ZB 62 1970 - ZB 62

1966 - ZB 117 1972 - ZB 117 1968 - ZB 1136 1970 - ZB 1136 1970 - ZB 1354 1971 - ZB 1354

1970 - ZB 1355 1971 - ZB 1355

Opvallend is wel dat de kleurwisseling voornamelijk plaatsvonden in 1968, 1970 en 1971. Waarom is niet echt duidelijk, maar er zijn er teveel om sprake van toeval te kunnen zijn. Dit heeft veel weg met een analogie uit de tachtiger jaren (1986/1987), waar achter Vertaling: xxxx stond: Bewerking vertaling: Redactie Bruna of zoals in de 1967 uitgave van ZB 1068 stond Vertaling: A. de Swarte wat in de 1984 uitgave van dezelfde titel gewijzigd is in Vertaling: J.A. de Witte. De suggestie wordt ook hier gevoed dat het gaat om "illegale" uitgaven, buiten Bruna om op de markt gebracht.

In 1965 verschijnt dan de eerste on-echte Havank van Pieter Terpstra. Met de titel De erven Mateor, dit in referentie tot de echte Havank titel N.V. Mateor. En op deze omslag heeft de schaduw een Engelse bolhoed op. Waarom? Omdat het duidelijk is dat het hier op een Engelse zakenman gaat met een dossier van N.V. Mateor onder zijn arm. Bij de erven loopt ie nog steeds met dat dossier te zeulen, maar de straat verwisseld voor een rijtje bomen. Ook in latere jaren bij de Havank-Terpstra痴 zie je de Schaduw met een Engelse bolhoed op, tenzij er een goede reden was om een ander hoofddeksel te kiezen. Havank was een Francofiel, hij woonde en leefde voor een groot gedeelte in Frankrijk, maar hij had ook een alter-ego die Anglofiel was. Hij was gek op Engelse spookkastelen en reed rond in een auto met een Engels nummerbord. De wedergeboorte van de Schaduw als Engelsman volgt hetzelfde patroon. De Schaduw is geboren en getogen als Fransman, dus met een Frans alpinopetje. Het past perfect in de symboliek van Dick om nu bij z地 wedergeboorte door zijn alter-ego, ook de Schaduw te verbeelden als het Engelse alter-ego van Havank.

Zwart beertje 940 - De erven Mateor


1965 - Echt

De ontwerpen van Dick zitten vol symboliek, niets gebeurde per ongeluk. Of hij zich daar altijd van bewust was, is een andere vraag. Creatieve geesten, doen dit vrijwel automatisch, omdat het gewoon anders niet zou kloppen. In overeenstemming met de echte Havank titel N.V. Mateor zien we op de omslag van de gesigneerde versie de Schaduw afgebeeld als Engels zakenman met een bolhoed op en nog steeds dat dossier onder zijn arm. De omslag ziet er wat flets uit voor een Dick en de bomen op de achtergrond wat onecht. Wat stelt het voor? Zelfde vraag als de omslag van N.V Mateor. Was dit wellicht Dick's in memoriam voor Havank, wel bijna hetzelfde maar niet echt, het stelt eigenlijk niks voor en veel fletser dan de meester zelf. In ieder geval is er alle reden om er vanuit te gaan dat deze echt is.

Zwart beertje 974 - Mysterie op Mallorca


1966 - Echt 1978 - Vals

Op de gesigneerde omslag uit 1966 loopt de Schaduw met een sombrero op en een vis onder z地 arm. Je loopt niet op Mallorca met een bolhoed op en een dossier onder je arm. Dit is dus zeker een echte Dick. Op de ongesigneerde 1978 uitgave is het allemaal nep.

Zwart beertje 1040 - Schaduw achter tralies


1967 - Echt 1978 - Vals 1981 - Vals

Op de gesigneerde 1967 uitgave is te zien dat je ook als Engels zakenman wel makkelijk achter de tralies kan verdwijnen, inclusief het arme beertje. Zonder twijfel een echte Dick. Zowel de 1978 en 1981 uitgave (Omslag: R.V. van Saltbommel/Dick Bruna) is ongesigneerd en heeft niks met Dick te maken.

Zwart beertje 1181 - Schaduw aan de Donau


1968 - Echt 1979 - Vals

Zoals op de gesigneerde uitgave uit 1968 te zien is, zet je geen bolhoed op als je naar de Donau gaat, maar zet je een hoge hoed op, oefen je vast wat pasjes van de Weense wals en ga je naar een concertzaal met de partituur van An der schonen blauen Donau van Strauss onder je arm. Kortom, die is van Dick. De rivier op de foto op de ongesigneerde uitgave uit 1979 kan best van de Donau zijn, de omslag is in ieder geval niet van Dick.

Zwart beertje 1239 - Zes Schaduwen in de sneeuw


1969 - Echt

Op de gesigneerde uitgave uit 1969 (herdrukt tot 1975) lopen zes alter-ego痴 van de Schaduw rond met ieder een van de zes Schaduw verhalen onder de arm die in deze bundel samengebracht zijn. Hier moeten we ook de achterkant meenemen. Echt of namaak? Echt!

Zwart beertje 1259 - Schaduw痴 bedevaart


1969 - Echt 1979 - Vals

Op de gesigneerde uitgave uit 1969 heeft de Schaduw weer een Frans petje op, maar als je als alter-ego, als monnik (let ook op het beertje in plaats van de rozenkrans) op bedevaart gaat terug naar je roots, dan houd je natuurlijk die bolhoed niet op, maar zet je je Franse alpinopetje weer op. Echt of namaak? Echt! 1979, ongesigneerd. Het mannetje is een kopie van de valse In memoriam de Schaduw. Als je dood bent heeft het weinig zin om op bedevaart te gaan, hoeveel kerken je ook op de achtergrond neerzet. Echt of namaak? Namaak!

Zwart beertje 1308 - Gruss gott, Schaduw


1969 - Vals 1980 - Vals

Beide uitgaven zijn ongesigneerd. Afgezien van de gotische letters en woorden, wat is hier Duits of Oostenrijks aan? Wat doet een Engelse zakenman hier, als je hem nou een Tiroler hoedje met een veertje op zou zetten, eventueel in lederhose, dan wordt het een ander verhaal. Als je zoals in 1980 er een paar bergen achter zet, dan helpt dat natuurlijk ook niet, want het kunnen ook de Rocky Mountains zijn. Echt of namaak? Beide namaak!

Zwart beertje 1347 - De Schaduw en de Duitse dame


1970 - Vals 1980 - Vals

De uitgave uit 1970 is gesigneerd. Maar wat is hier Duits aan en waar is de dame? Op het boek dat de Schaduw onder z地 arm houdt staat Miranda van Peter Cheyney (ZB 65). Die is Amerikaans, zeker niet Duits! En waar zijn ze? Wat moet ik me bij die achtergrond voorstellen. 1980 is ongesigneerd, discussie overbodig. Beide zo onecht als maar kan!

Zwart beertje 1372 - Schaduw op de heide


1970 - Vals 1981 - Vals

Beide uitgaven ongesigneerd. Wat doet die Franse Schaduw hier nou weer, die was van een ander tijdperk. Waar is de heide? Op de cover van de 1981 uitgave (Omslag: R.V. van Saltbommel/Dick Bruna) zeker en daar is hij zelfs Engels. Toch beide namaak!

Zwart beertje 1418 - Schaduw op de heide


1971 - Vals 1980 - Vals

De 1971 uitgave is gesigneerd, maar met weer dezelfde verkeerde Schaduw als uit de vorige titel en een niets zeggende achtergrond. Deze keer staat het zelfs in het colofon. Omslag: Louise Cottard-Fossey/Dick Bruna. De 1980 uitgave is niet gesigneerd. Beide dus vals.

Zwart beertje 1455 - Schaduw's gesloten boek


1971 - Echt 1980 - Vals

De 1971 uitgave is ook gesigneerd. Twijfelgeval, hier wordt Lola ten grave gedragen, maar voor de niet kenners van Havank is er geen directe relatie met de titel. En het ontwerp heeft veel weg van Zes Schaduwen in de sneeuw. Lijkt wat makkelijk voor Dick. Toch heeft dit beertje een uniek karakter. De rug (niet getoond) heeft het beertje op een ongewone plaats zitten, namelijk in het midden. De lijkendragers lopen namelijk in de weg. Alleen Dick zou het aandurven het beertje te verplaatsen omwille van het design. Dus toch echt. De ongesigneerde 1980 is duidelijk vals. Het boekje in zijn zak is nota bene open!!

Zwart beertje 1476 - Schaduw痴 medelijden


1972 - Vals 1980 - Vals

De 1972 uitgave is gesigneerd maar er is geen enkele relatie met de titel, dus zeer waarschijnlijk een imitatie en de ongesigneerde 1980 uitgave is ook vals.

Zwart beertje 1524 - Schaduw op het kerkhof


1972 - Vals 1981 - Vals

De 1972 is gesigneerd, maar geen relatie met de titel en het mannetje en idee lijkt verdacht veel op Zes Schaduwen in de sneeuw. Dus waarschijnlijk een Dick imitatie. De ongesigneerde 1981 uitgave (Omslag: R.V. van Saltbommel/Dick Bruna) is sowieso vals.

Zwart beertje 1546 - De Schaduw en de zwarte hond


1973 - Echt

Deze gesigneerde uitgave uit 1973 is nooit herdrukt en is waarschijnlijk een echte Dick.

Zwart beertje 1579 - Schaduw-kwartet


1973 - Echt 1981 - Vals

Ook deze gesigneerde uitgave uit 1973 ziet er echt uit. Over de ongesigneerde uitgave uit 1981 (Omslag: Gamma Maous R.B.P./Dick Bruna) kunnen we kort wezen, die is vals.

Zwart beertje 1597 - Hotel de Schaduw


1974 - Echt 1978 - Vals

De gesigneerde 1974 uitgave is een twijfelgeval, er is weliswaar geen directe relatie met de titel, maar het verhaal speelt in Venetie en het is niet ongewoon dat er een andere werktitel is dan wat er uiteindelijk op het boek als formele titel verschijnt. Daarnaast is het hoofddeksel aangepast. Dus deze is echt. De 1978 editie is vals, daar kan weinig twijfel over zijn.

Zwart beertje 1598 - Hoogst merkwaardig


1974 - Echt

Hoogst merkwaardig is geen Schaduw verhaal, maar een soort van biografie over Havank. Toch mag hij hier niet ontbreken. De voorkant is weer symbolish: Havank wordt in dit boek geportretteerd, dus heeft Dick een portret van de schaduw op de voorkant. En het portret rookt zelfs. Hoogst merkwaardig!

Zwart beertje 1616 - Schaduw's scheve schaats


1974 - Echt

Ook deze gesigneerde, nooit herdrukte, 1974 uitgave ziet er heel echt uit (let op het zakje zout wat de Schaduw in zijn zak heeft).

Zwart beertje 1640 - Kameraad Schaduw


1975 - Echt

Ook deze nooit herdrukte, gesigneerde uitgave uit 1975 ziet er echt uit. Dit is de eerste keer dat de Schaduw op een echte Dick met een paraplu onder zijn arm verschijnt. Dat moet ook wel, want de Schaduw痴 alter-ego was Engels en het Engelse bolhoedje moest nu wijken voor de Russische berenmuts. Er moest een nationaliteit dualiteit in het ontwerp zitten om het begrip kameraad te vertolken in een simpel beeld in relatie tot een Engelse Schaduw.

Maar vanaf nu is het lange tijd afgelopen, er verschijnen in de volgende jaren alleen nog valse Dicks.

Zwart beertje 1662 - De Schaduw en Jan van Beieren


1975 - Vals

Zwart beertje 1838 - De Schaduw en zijn schoonmoer


1979 - Vals

Zwart beertje 1983 - Schots en Schaduw


1981 - Vals

Zwart beertje 2128 - Schaduw痴 goudmijn


1984 - Vals

En dan komt 2008. Een echte Dick omslag op een on-echte Havank! (namelijk van Thomas Ross).

2008 - Echt

Deze is echt! Citaat uit een recent interview: Vroeger heb ik natuurlijk alle omslagen voor Havank gemaakt. Ik vond het leuk dat ze nu weer aan me dachten, ik ben ook niet meer de jongste. Toch is ook deze omslag vreemd. Dat de Schaduw een bolhoed op heeft is te begrijpen. Het is tenslotte geen Havank, maar Ross die het verhaal schreef. De achtergrond snappen we ook, de Caribean. Maar wat moet hij met die paraplu? Die heb je niet nodig op een tropish eiland. Is dit soms het Caribisch complot? Of, nog duisterder, wil Dick hiermee aangeven dat Ross een nep-Havank is, net zoals het mannetje op de voorkant?

Of hebben we te lang naar alle voorkantjes zitten kijken en is het tijd voor een kop thee?